Giai Thoại Cầu Ông Lãnh: Chuyện Vị Lãnh Binh Đánh Pháp Giữa Lòng Sài Gòn

Giữa lòng TP.HCM có một cái tên quen đến mức nhiều người gọi hằng ngày mà không để ý: Cầu Ông Lãnh. Đó là tên cây cầu, tên ngôi chợ nổi tiếng một thời và nay là tên một phường. Nhưng “Ông Lãnh” là ai? Vì sao một cây cầu nhỏ trên rạch Bến Nghé lại mang tên ông? Cùng Bình Minh Phương Nam tìm hiểu giai thoại cầu Ông Lãnh qua bài viết dưới đây.

“Ông Lãnh” là ai?

Theo cách giải thích phổ biến nhất, “Ông Lãnh” là Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng, một võ tướng triều Nguyễn. “Lãnh binh” là chức quan võ chỉ huy quân lính ở địa phương. Người dân gọi tắt theo chức danh của ông là “ông Lãnh”.

Ông sinh năm 1798 ở vùng Giồng Trôm, Bến Tre. Xuất thân là lính, ông được thăng chức lãnh binh vào năm 1848 dưới thời vua Tự Đức.

Lãnh binh Thăng và cuộc kháng chiến chống Pháp

Năm 1862, triều đình ký hòa ước cắt ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp. Không chấp nhận, Lãnh binh Thăng tìm về Gò Công, theo Quản cơ Trương Định tiếp tục kháng chiến.

Sau khi Trương Định hy sinh, ông vẫn chỉ huy nghĩa quân đánh Pháp. Năm 1866, ông trúng đạn trong một trận đánh bên bờ sông Soài Rạp. Nghĩa quân đã bí mật đưa thi hài ông về quê Bến Tre an táng. Đến nay, ông vẫn được người dân nhiều nơi thờ phụng.

Giai thoại cầu Ông Lãnh: vì sao cây cầu mang tên ông?

Tương truyền, khi đóng quân gần khu vực này, Lãnh binh Thăng đã cho bắc một chiếc cầu gỗ qua rạch Bến Nghé để tiện đi lại. Người dân nhớ ơn nên gọi đó là “cầu ông Lãnh”. Lâu dần, tên cầu trở thành tên cả một vùng.

Học giả Trương Vĩnh Ký, trong bài giảng về Sài Gòn xưa năm 1885, cũng nhắc đến chiếc cầu gỗ do “ông lãnh binh ở gần đó” cho bắc. Ông cho rằng đó “chắc là” Lãnh binh Thăng. Chữ “chắc là” cho thấy ngay từ thế kỷ XIX, nguồn gốc tên cầu đã mang màu sắc giai thoại.

Một cách giải thích khác về tên cầu

Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng tên cầu bắt nguồn từ nhà của một vị lãnh sự sống gần đó. Tuy nhiên, cách giải thích gắn với Lãnh binh Thăng vẫn được nhiều người biết đến và tin tưởng nhất.

Cây cầu qua nhiều thời kỳ

Từ chiếc cầu gỗ ban đầu, cầu Ông Lãnh được người Pháp xây lại bằng bê tông vào năm 1929. Cầu bắc qua rạch Bến Nghé, nối khu trung tâm (Quận 1 cũ) với Quận 4 cũ.

Ngày nay, cây cầu nằm trên trục đường sầm uất, gần đại lộ Võ Văn Kiệt chạy dọc bờ kênh. Dù đã đổi thay nhiều, cái tên “Cầu Ông Lãnh” vẫn được giữ nguyên như một phần ký ức của Sài Gòn.

Chợ Cầu Ông Lãnh – chợ đầu mối nức tiếng một thời

Nhắc đến Cầu Ông Lãnh, người Sài Gòn lớn tuổi nhớ ngay đến chợ Cầu Ông Lãnh. Đây từng là chợ đầu mối trái cây và hải sản lớn nhất thành phố. Ghe thuyền từ miền Tây chở hàng theo sông rạch về đây buôn bán suốt ngày đêm.

Chợ tồn tại hơn một thế kỷ. Đến đầu những năm 2000, chợ được giải tỏa, di dời để làm đại lộ Võ Văn Kiệt và cải tạo kênh rạch. Hoạt động buôn bán dần chuyển về các chợ đầu mối mới như Bình Điền, Thủ Đức và Hóc Môn.

Phường Cầu Ông Lãnh ngày nay

Từ ngày 16/6/2025, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, phường Cầu Ông Lãnh mới được thành lập trên cơ sở các phường Nguyễn Cư Trinh, Cầu Kho, Cô Giang và một phần phường Cầu Ông Lãnh cũ. Như vậy, tên gọi gắn với giai thoại cầu Ông Lãnh tiếp tục được giữ lại trên bản đồ thành phố.

Văn phòng Bình Minh Phương Nam Travel cũng nằm tại đây: 55/3B Trần Đình Xu, phường Cầu Ông Lãnh, TP.HCM. Mỗi ngày đi qua cây cầu, chúng tôi lại nhớ đến câu chuyện về vị Lãnh binh năm xưa.

Khám phá Sài Gòn xưa qua những giai thoại

Mỗi cây cầu, con đường ở Sài Gòn đều có một câu chuyện riêng. Nếu muốn nghe kể về Sài Gòn xưa ngay tại chỗ, bạn có thể tham gia một tour tham quan thành phố cùng hướng dẫn viên địa phương.

Câu hỏi thường gặp về giai thoại cầu Ông Lãnh

Ông Lãnh là ai?

Theo cách giải thích phổ biến, Ông Lãnh là Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng (1798–1866), võ tướng triều Nguyễn, quê Bến Tre, từng theo Trương Định chống Pháp.

Cầu Ông Lãnh bắc qua sông nào?

Cầu bắc qua rạch Bến Nghé, nối khu trung tâm thành phố với khu vực Quận 4 cũ.

Chợ Cầu Ông Lãnh còn không?

Chợ đầu mối Cầu Ông Lãnh đã được di dời từ đầu những năm 2000. Hiện khu vực này chủ yếu là đường phố và khu dân cư.

Giai thoại cầu Ông Lãnh nhắc nhớ về một vị tướng quê Bến Tre và một Sài Gòn xưa đầy sông rạch. Nếu yêu thích chuyện xưa, bạn có thể đọc thêm giai thoại Ông Đạo Dừa Bến Tre hay thực hư giai thoại Công tử Bạc Liêu.